Cumhurbaşkanı Erhürman, liderler görüşmesi sonrası konuştu:
“Diplomasiden ve diyalogdan kaçmayacağız”
“Kıbrıs Türk halkının çözüm iradesini temsil ediyorum”
Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman, Kıbrıslı Rum lider Nikos Hristodulidis ile gerçekleştirdiği görüşmenin ardından yaptığı açıklamada, 5+1 toplantısının gerçekleşebilmesi için gerekli koşulların henüz oluşmadığını belirtti.
Cumhurbaşkanı Erhürman, Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres’in dünkü açıklamalarında iki önemli hususun öne çıktığını ifade ederek, bunlardan ilkinin “daha yapılacak çok iş olduğu” yönündeki vurgusu olduğunu söyledi.
5+1’in gerçekleşmesini başından beri istediklerini kaydeden Cumhurbaşkanı Erhürman, bunun sonuç odaklı ve verimli bir toplantı olabilmesi için Lefkoşa’da gerekli hazırlıkların ve ilerlemenin sağlanması gerektiğinin altını çizdi.
Cumhurbaşkanı Erhürman, Guterres’in açıklamasındaki ikinci önemli vurgunun ise “geçmişte yapılan hataların tekrarlanmaması gerektiği” yönündeki ifadeleri olduğunu belirtti.
Kıbrıs sorununda 2004 Annan Planı referandumundan, 2017 Crans Montana sürecine kadar çeşitli girişimlerin sonuçsuz kaldığını anımsatan Cumhurbaşkanı Erhürman, “Bu süreçlerden bir sonuç çıkmadıysa, bu defa farklı bir şey yapılması gerekir” anlayışını başından beri ortaya koyduklarını söyledi.
Guterres’in, “bu defa farklı olmalı” söyleminden daha güçlü bir söylem kullandığına işaret eden Erhürman, Guterres’in “geçmişte yapılan hataların tekrarlanmaması gerektiğini” ifade ettiğini anımsattı. Cumhurbaşkanı Erhürman, bunun BM Genel Sekreteri’nin sürece yaklaşımının önemli bir göstergesi olduğunu ifade etti.
“Bir önceki görüşmeye göre daha iyi geçti”
Bugünkü görüşmenin, bir önceki görüşmeye kıyasla göreceli olarak daha iyi geçtiğini belirten Cumhurbaşkanı Erhürman, görüşme sonrasında yapılan açıklamada da belirtildiği üzere güven yaratıcı önlemler, metodoloji ve özlü konuların ele alındığını söyledi.
Rum lider Hristodulidis’in bazı düşünceler ortaya koyduğunu, kendilerinin de kendi görüş ve önerilerini aktardığını belirten Cumhurbaşkanı Erhürman, ancak söz konusu başlıklarda henüz uzlaşı sağlanmadığını kaydetti.
Cumhurbaşkanı Erhürman, Guterres’in uzun süredir güven yaratıcı önlemlere birincil vurgu yaptığını, BM Genel Sekreteri’nin Kıbrıs Kişisel Temsilcisi Maria Angela Holguin’in de güven yaratıcı önlemleri 5+1 toplantısının gerçekleşebilmesi açısından “olmazsa olmaz” olarak nitelendirdiğini anımsattı.
Güven yaratıcı önlemlerin yalnızca yeni adımlar atılarak güven yaratılması anlamına gelmediğini ifade eden Cumhurbaşkanı Erhürman, mevcut güveni aşındıracak adımlardan da kaçınılması gerektiğini söyledi.
Bu kapsamda iki festivalin iptal edilmesi yönündeki girişimler, Barcelona futbol okulunun faaliyetinin engellenmeye çalışılması, Cumhurbaşkanlığı Özel Temsilcisi Mehmet Dânâ’nın Ara Bölgedeki büyükelçilerle yaptığı toplantıya yönelik olumsuz girişimler ve Avrupa Parlamentosu’nda Kıbrıs Türk tarafınca tek yanlı ve tarafgir olarak değerlendirilen kararları örnek gösteren Cumhurbaşkanı Erhürman, bu konulardaki girişimlerini AB ve BM nezdinde de sürdürdüklerini belirtti.
“Şu anda 5+1’in toplanmasının koşulları oluşmuş değil”
Cumhurbaşkanı Erhürman, “Açık ve samimi konuşmak gerekirse, Sayın Genel Sekreter dünkü açıklamasında çabalarımızı hiç azaltmadan devam ettirdiğimizi söyledi. Ancak an itibarıyla yeni bir 5+1’in toplanmasının koşulları oluşmuş değil” dedi.
5+1 toplantısının yapılmasını istediklerini yineleyen Cumhurbaşkanı Erhürman, toplantının anlamlı ve sonuç odaklı olabilmesi için Lefkoşa’da gerekli hazırlıkların yapılması gerektiğini vurguladı.
Güven yaratıcı önlemler bakımından henüz çözülmüş bir konu bulunmadığını belirten Cumhurbaşkanı Erhürman, güveni aşındıran gelişmeler konusunda uluslararası toplum nezdindeki girişimlerin de sürdüğünü söyledi.
“Metodoloji Genel Sekreterin açıklamalarına da girdi, henüz uzlaşı yok”
Metodoloji konusunda dört maddelik bir önerileri bulunduğunu ifade eden Cumhurbaşkanı Erhürman, bu metodolojinin BM Genel Sekreteri’nin açıklamalarına da girdiğini ancak ilk maddede dahi taraflar arasında henüz anlaşma bulunmadığını kaydetti.
Özlü konular bakımından ise tarafların birbirlerinin düşünce ve görüşlerini dinleme aşamasında olduğunu belirten Cumhurbaşkanı Erhürman, mevcut tablonun bu olduğunu söyledi.
Cumhurbaşkanı Erhürman, “Çözüm olsun da ne olursa olsun yaklaşımına asla sahip değiliz. Ancak bu sorunda bir çözüm arayışına da devam edeceğiz. Bizim yaklaşımımız çözümsüzlük çözümdür yaklaşımı değildir” ifadelerini kullandı.
Kıbrıs Türk halkının çözüm iradesini temsil ettiğini belirten Cumhurbaşkanı Erhürman, kendisine oy vermeyen insanların iradesinin de bulunduğunun bilincinde olduğunu söyledi.
“İsrail’le yapılan yakınlaşmalar da güveni aşındırıyor”
Cumhurbaşkanı Erhürman, önceki görüşmenin ardından geçen süreçte yalnızca festivaller, Avrupa Parlamentosu kararları ve Barcelona futbol okulu konularını değil, Kıbrıs Türk halkını yok sayan taraflarla gerçekleştirilen yakınlaşmaları ve imzalanan anlaşmaları da gündeme getirdiklerini belirtti.
İsrail ile gerçekleştirilen yakınlaşma ve anlaşmaların da sürece katkı sağlamadığını, aksine güveni aşındıran gelişmeler olduğunu muhatabına açık şekilde aktardıklarını ifade etti.
“New York görüşmeleri bundan sonraki sürecin yol haritası açısından önem taşıyacak”
Cumhurbaşkanı Erhürman, 23 Eylül itibarıyla adadan ayrılarak New York’a gideceklerini ve burada BM Genel Sekreteri Guterres ile BM Genel Sekreteri’nin Kıbrıs Kişisel Temsilcisi Holguin ile planlanmış görüşmeler gerçekleştireceklerini söyledi.
Guterres ile yapılacak görüşmenin ardından bundan sonraki süreçte nasıl ilerlenebileceğinin daha fazla netlik kazanacağını belirten Cumhurbaşkanı Erhürman, New York’taki görüşmelerin sürecin bundan sonraki yol haritası bakımından önem taşıyacağını kaydetti.
BM Genel Sekreteri’nin sürece ilgisini kaybetmediğini ve süreci ileriye taşımak için çaba göstermeye devam edeceğini söylediğini anımsatan Cumhurbaşkanı Erhürman, Guterres ve Holguin’in sonuç alınamayan konularda kolaylaştırıcılık rolü üstlenmesinin sürece olumlu yansıyabileceğini ifade etti.
“Diplomasiden ve diyalogdan kaçmayacağız”
Görüşmelerin sonuç vermediği gerekçesiyle neden sürdürüldüğünün sorulması üzerine Cumhurbaşkanı Erhürman, “Bir şey çıksın diye görüşüyoruz” dedi.
5+1 toplantılarının sonuç alınması beklenen toplantılar olduğunu, mevcut görüşmeleri ise “müzakere masası” değil “görüşme masası” olarak tanımladıklarını belirten Cumhurbaşkanı Erhürman, Kıbrıs Türk tarafının diplomasiden ve diyalogdan hiçbir zaman kaçmayacağını vurguladı.
Cumhurbaşkanı Erhürman, “Çözüm üretmek, sonuç üretmek için oradayız ve orada olmaya da devam edeceğiz” dedi.
BM Genel Sekreteri’nin güven yaratıcı önlemler kapsamında gündeme getirdiği yedi başlığa değinen Cumhurbaşkanı Erhürman, bunların geçiş noktaları, mayınların temizlenmesi, afetler konusunda ortak mekanizma kurulması, düzensiz göçle ilgili ortak mekanizma oluşturulması, spor, karma evliliklerden doğan çocukların Avrupa Birliği vatandaşlığı ve sivil toplum konusunda oluşturulan yapı olduğunu söyledi.
Cumhurbaşkanı Erhürman, “Bu yedi konunun altısını zaten Sayın Genel Sekreter’le görüşmemizde kabul ettik. Bir tanesi, yani yeni geçiş noktaları konusunda henüz uzlaşma yok. Dolayısıyla biz yedi konuyu da daha ileri seviyede değerlendirmeye hazırız. Zaten altısını kabul ettik” dedi.
Karma evliliklerden doğan çocukların Avrupa Birliği vatandaşlığı konusunun kendileri açısından yalnızca bir güven yaratıcı önlem olmadığını da vurgulayan Cumhurbaşkanı Erhürman, bunun aynı zamanda bir insan hakkı meselesi olduğunu belirtti.
İç konular…
Cumhurbaşkanı Erhürman, basın toplantısında iç gündeme ilişkin bazı konulara da değindi.
Karma oyun kaldırılmasına ilişkin yasa değişikliğinin Cumhurbaşkanlığı’na gönderildiğini belirten Cumhurbaşkanı Erhürman, seçime kısa süre kala seçim mevzuatında değişiklik yapılmasının tercih edilmemesi gerektiği görüşüyle yasayı yeniden değerlendirilmek üzere Meclis’e iade ettiklerini açıkladı.
Cumhurbaşkanı Erhürman, bu tür değişikliklerin ileride seçimlere kısa süre kala değişiklik yapılmasının önünü açabileceğini ve kamuoyunda seçim sisteminin mevcut çoğunluk tarafından kendi lehine değiştirildiği algısına yol açabileceğini söyledi.
Bağımsız adayların seçilmesinin zorlaştırılması ve karma oyun yerel seçimlerden de kaldırılıp kaldırılmaması yönündeki tartışmaların da değerlendirmeye dahil edilmesini istediklerini belirten Cumhurbaşkanı Erhürman, Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın seçim kanunlarındaki değişikliklerin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde yapılacak seçimlerde uygulanmamasına ilişkin hükmünü de örnek olarak sunduklarını kaydetti.
Türkiye Cumhuriyeti ile KKTC arasında imzalanan fiber optik protokolüne ilişkin Anayasa Mahkemesi’nden görüş istemi konusunda da bilgi veren Cumhurbaşkanı Erhürman, ek protokolün imzalanmasının ardından Başsavcılık’tan görüş aldıklarını söyledi.
Başsavcılığın, ana protokol ile ek protokolde yapılan değişiklikler dikkate alındığında, daha önce ortaya konulan anayasa aykırılığı iddialarının giderildiği yönünde görüş bildirdiğini aktaran Cumhurbaşkanı Erhürman, bu görüş doğrultusunda Anayasa Mahkemesi’ne yapılan başvurunun geri çekildiğini açıkladı.
Cumhurbaşkanı Erhürman, anayasa aykırılığı iddialarının giderilmiş olmasının, protokolün “yerindeliği” konusundaki tartışmaları ortadan kaldırmadığını, anayasal uygunluk ile bir düzenlemenin ihtiyaca ne ölçüde cevap verdiğinin farklı konular olduğunu belirtti.
Doğu Akdeniz Üniversitesi’ndeki yönetim değişikliklerine ilişkin Bakanlar Kurulu kararının henüz Cumhurbaşkanlığı’na ulaşmadığını belirten Cumhurbaşkanı Erhürman, kararın kendilerine ulaşmasının ardından değerlendirme yapılacağını söyledi.
“Sadece hukuka uygunluk değil, liyakat açısından da değerlendirilecek”
Cumhurbaşkanı Erhürman, değerlendirmelerin yalnızca hukuka uygunluk açısından değil, liyakat kriterleri açısından da yapılacağını vurguladı.
Cumhurbaşkanlığı’nın üst düzey kamu görevlerine ilişkin atamalarda sorumluluğunun bulunduğunu belirten Cumhurbaşkanı Erhürman, “Kişilerin şahsiyetinden, karakterinden ve değerinden bağımsız olarak objektif liyakat kriterleri çerçevesinde değerlendirme yapılacak” dedi.
Cumhurbaşkanı Erhürman, resmi belgelerin henüz Cumhurbaşkanlığı’na ulaşmadığını, bu nedenle şu aşamada herhangi bir değerlendirme yapmadığını da sözlerine ekledi.